ΟΣΙΑ ΦΙΛΟΘΕΗ (19 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1589)- Η ΚΥΡΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

agia-filo8eh-a8hnaia

Γράφει η Ιουστίνη Μ. 

Ανάμεσα στο πλήθος των νεομαρτύρων που πό­τισαν με το αίμα τους το δέντρο της πίστης και της λευτεριάς, ξεχωριστή θέση κατέχει η «Κυ­ρά των Αθηνών», η γνωστή σε όλους, αγία Φιλοθέη. Γεννήθηκε στην τουρκοκρατούμενη Αθήνα στα 1522 και ανήκε στην επιφανή οικογένεια των Μπενιζέλων. Ο πατέρας της, Άγγελος, που ήταν λόγιος και πρού­χοντας, και η μητέρα της, Συρίγα Παλαιολογίνα, την απέκτησαν μετά από πολλή προσευχή, αφού για χρό­νια δεν μπορούσαν να τεκνοποιήσουν. Μεγάλωναν την μικρή Ρηγούλα (το κοσμικό της όνομα ήταν Παρα­σκευή), με πολλή αγάπη, προσφέροντάς της την κα­λύτερη δυνατή μόρφωση, αλλά και πίστη. Προκειμένου να την γλιτώσουν από τα χέρια των τούρκων, που έπαιρναν τα νεαρά κορίτσια στα χαρέμια τους, την πά­ντρεψαν χωρίς την θέλησή της στα 14 χρόνια της, με έναν πολύ μεγαλύτερό της άρχοντα, ο οποίος της φε­ρόταν βάναυσα. Η αγία, που εξαρχής ήθελε να γίνει μοναχή, υπέμενε προσευχόμενη για τρία χρόνια, μέ­χρι τον ξαφνικό θάνατο του συζύγου της.

Ήταν 17 ετών, όμορφη και πλούσια, και πολλοί νέ­οι την ζήτησαν σε γάμο. Εκείνη, όμως, αφιερώθηκε σε αγαθοεργίες, προσπαθώντας να απαλύνει τον πόνο των σκλαβωμένων Ελλήνων. Μετά τον θάνατο των γο­νέων της, και έπειτα από όραμα, έχτισε ναό και μονή προς τιμήν του αποστόλου Ανδρέα. (Το εκκλησάκι σώζεται μέχρι σήμερα στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών). Εκάρη μοναχή με το όνομα Φιλοθέη και την ακολού­θησαν οι υπηρέτριές της, καθώς και πολλές νέες, με αποτέλεσμα η μονή να αριθμεί σε σύντομο χρονικό διάστημα περί τις 200 μοναχές!

agia-filothei-e1475479300762

Παράλληλα με την πνευματική καθοδήγηση των αδελφών (εφόσον ήταν ηγουμένη) ανέπτυξε πλούσια φιλανθρωπική και εθνική δράση, όπου αφιέρωσε όλη την πατρική και προσωπική της περιουσία. Ίδρυσε σχολεία, νοσοκομεία, ορφανοτροφεία, ξενοδοχεία, εργαστήρια εκμάθησης υφαντικής και κεντήματος. Σ’ αυτήν έβρισκαν καταφύγιο και περίθαλψη όλοι οι κα­τατρεγμένοι και κυρίως οι Ελληνίδες, σκλάβες των τούρκων που πιέζονταν να αλλαξοπιστήσουν, τις οποί­ες φυγάδευε στα νησιά, ενώ ταυτόχρονα διέθετε με­γάλα ποσά για την απελευθέρωση των αιχμαλώτων. Οι ανύπαντρες κοπέλες φοιτούσαν στα σχολεία και τα εργαστήρια, και κατόπιν προικίζονταν από την αγία, στον γάμο τους.

Επιπλέον, ίδρυσε παραρτήματα και μετόχια στο Χα­λάνδρι, τα Πατήσια, το Ψυχικό και την Καλογρέζα. Το Ψυχικό πήρε την ονομασία του λόγω του «ψυχικού» που έκανε η οσία, να ανοίξει ένα πηγάδι στην περιο­χή, για να ξεκουράζονται οι κατάκοποι αγρότες, διό­τι το νερό στην Αθήνα ήταν λιγοστό. Στην αγία Φιλο­θέη οφείλει το όνομά της και η περιοχή της Καλογρέζας, λόγω της μονής που είχε ιδρύσει εκεί.

Το εθνικό και θρησκευτικό της έργο διαδόθηκε και πέρα από τα όρια της πατρίδας μας. Σώζεται η αλλη­λογραφία της με την Γερουσία της Βενετίας (1583) από την οποία ζητούσε οικονομική βοήθεια.

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι οθωμανοί εξοργίστη­καν με την δράση της αγίας. Την συνέλαβαν και την οδήγησαν στον βοεβόδα της Αθήνας. Εκείνος έδωσε εντολή να την φυλακίσουν και να λεηλατήσουν την μο­νή. Όταν παρουσιάστηκε μπροστά του, τον αντιμετώ­πισε με γενναιότητα, ακλόνητη στην πίστη της. Αφού διαπίστωσε ότι ήταν αδύνατον να την πείσει να αλλαξοπιστήσει, διέταξε να την βασανίσουν και να την θα­νατώσουν. Σώθηκε όμως, χάρις στην παρέμβαση των προκρίτων της Αθήνας, που έδωσαν χρήματα για να την απελευθερώσουν.

Η αγία συνέχισε ακούραστη το έργο της. Οι τούρ­κοι όμως, αφού δεν μπορούσαν να την πλήξουν φα­νερά, λόγω της φήμης της, ενήργησαν με άλλον τρό­πο. Την παραμονή της 3ης Οκτωβρίου 1588, εορτή του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, πολιούχου των Αθηνών, η αγία με κάποιες μοναχές έκαναν αγρυπνία στο μετόχι τους, τον Άγιο Ανδρέα στα Πατήσια. Εξα­γριωμένοι τούρκοι εισέβαλαν στον ναό, άρπαξαν την αγία, την μαστίγωσαν και την εγκατέλειψαν μισοπε­θαμένη έξω από την μονή. Έξω από τον ναό σώζεται η κολώνα, όπου η οσία δέθηκε και μαστιγώθηκε. Ο μο­ναχές της την μετέφεραν στην κρύπτη της, στην Κα­λογρέζα. Εκεί υπέκυψε στα τραύματά της στις 19 Φε­βρουαρίου 1589. Το τίμιο λείψανό της φυλάσσεται σε ασημένια λάρνακα στον Μητροπολιτικό ναό Αθηνών, ενώ το όνομά της δόθηκε στο προάστιο της Φιλοθέης το 1936, όταν βρέθηκε η κρύπτη της Αγίας στην περιο­χή.

Η αγία Φιλοθέη θα πρέπει να αποτελεί πρότυπο και πηγή έμπνευσης για την σύγχρονη Ελληνίδα. Η καρ­διά της φλεγόταν από αγάπη για τον Χριστό και την Ελλάδα σε τέτοιο βαθμό, που υπερέβη την γυναικεία φύση της και προσέφερε ένα τεράστιο έργο σε μια εξαιρετικά δύσκολη εποχή.