Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΣΑΦΕΙΕΣ, ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ – ΜΕΡΟΣ MΣΤ΄

Γράφει ο Α. Κωνσταντίνου

Στο 10ο Κεφάλαιον του  εγχειριδίου περί της ανισότητος των φυλών, («Μερικοί ανθρωπολόγοι θεωρούν ότι ο Άνθρωπος έχει πολλαπλές καταβολές»), ο Κόμης ντε Γκομπινώ γράφει:

«Πρέπει πρώτον να συζητήσουμε την λέξη φυλή με τη φυσιολογική της έννοια. Πολλοί παρατηρητές, που κρίνουν από τις πρώτες εντυπώσεις και έτσι λαμβάνουν  ακραίες απόψεις, ισχυρίζονται ότι υπάρχουν τόσον ριζοσπαστικές και ουσιαστικές διαφορές μεταξύ των ανθρωπίνων οικογενειών, ώστε πρέπει κανείς να τους αρνηθεί κάθε ταυτότητα προελεύσεως. Οι συγγραφείς που προσχωρούν σε μια τέτοιαν ιδέα υποθέτουν πολλές άλλες γενεαλογίες εκτός από εκείνην της πλευράς του Αδάμ. Σε αυτούς, δεν υπάρχει αρχική αντίληψη  ενότητος περί του είδους, ή μάλλον δεν υπάρχει καν παραδοχή για  ένα ανθρώπινο είδος. Υπάρχουν τρία ή τέσσερα, ή ακόμα περισσότερα, τα οποία παρήγαγαν απολύτως χωριστούς τύπους και αυτοί πάλιν έχουν ενωθεί σχηματίσαντες υβρίδια.

Οι υποστηρικτές αυτής της θεωρίας κερδίζουν εύκολα την πεποίθηση του κοινού, αναφέροντες τις σαφείς και εντυπωσιακές διαφορές μεταξύ ορισμένων ομάδων ανθρώπων. Όταν εμείς ιδούμε εμπρός μας έναν άνθρωπο με κιτρινωπό δέρμα, αδύναμα μαλλιά και γενειάδα, ένα μεγάλο πρόσωπο, ένα πυραμιδωτό κρανίο, μικρό ανάστημα, παχέα άκρα και κεκλιμένους σχισμοειδείς οφθαλμούς,  με το δέρμα των βλεφάρων εστραμμένο τόσον πολύ προς τα έξω ώστε δυσχερώς ανοίγει ο οφθαλμός, αναγνωρίζουν πολύ καλά την παρουσία ενός σεσημασμένου τύπου, τα χαρακτηριστικά του οποίου είναι πανεύκολο να έχουμε κατά νουν.

Από αυτόν στρέφουμε  την προσοχή μας σε έναν άλλο, ένα Νέγρο  από την δυτική ακτή της Αφρικής, υψηλός, με ισχυρά άκρα και τάση παχυσαρκίας. Το χρώμα του δεν είναι πλέον κιτρινωπό, αλλά εντελώς μαύρο. Τα μαλλιά του δεν είναι πλέον λεπτά και αραιά, αλλά παχύτερα, χονδροειδή, συνεστραμμένα και πλούσια.

Η κάτω γνάθος του προέχει, το σχήμα του κρανίου είναι αυτό που είναι γνωστό ως προγναθικό. Τα μακρά οστά ξεχωρίζουν, η προσθία πλευρά της κνήμης και της περόνης είναι κυρτότερες απ’ ό,τι σε έναν Ευρωπαίο, οι κνήμες είναι πολύ υψηλές. Οι πόδες είναι αρκετά επίπεδοι, και η πτέρνα, αντί να είναι τοξοειδής, είναι σχεδόν σε ευθεία γραμμή με τα άλλα οστά του ποδός, τα οποία είναι πολύ μεγάλα. Το χέρι είναι σχηματισμένο ομοίως.

Όταν κοιτάξουμε στιγμιαίως ένα άτομο αυτού του τύπου, ακουσίως ενθυμούμεθα  την  κατασκευή του πιθήκου και τείνουμε να παραδεχθούμε ότι οι νεγρικές φυλές της Δυτικής Αφρικής προέρχονται από ένα είδος  που δεν έχει τίποτα κοινό, εκτός από την ανθρωπίνη μορφή, με τον  Μογγολικό  τύπο.

Ερχόμεθα κατόπιν σε φυλές των οποίων η εμφάνιση είναι ακόμα ολιγότερον κολακευτική για την ανθρωπότητα από εκείνην του Νέγρου του Κονγκό. Η Ωκεανία έχει το ιδιαίτερο προνόμιο να παρέχει τα πλέον άσχημα, υποβαθμισμένα και απωθητικά δείγματα της φυλής, η οποία φαίνεται να έχει δημιουργηθεί με τον ρητό σκοπό να σχηματίσει έναν σύνδεσμο μεταξύ του ανθρώπου και του αγριοτέρου και απλού είδους. Δίπλα σε πολλές αυστραλιανές φυλές, ο αφρικανικός Νέγρος λαμβάνει αξία και αξιοπρέπεια και φαίνεται να προέρχεται από μια πιο ευγενή πηγή. Σε πολλούς από τους εξαθλιωμένους κατοίκους του Νέου Κόσμου, το μέγεθος της κεφαλής, η υπερβολική λεπτότης των άκρων, η κοκκινωπή εμφάνιση του σώματος, είναι απολύτως αποτρόπαια. Τα μαλλιά είναι επίπεδα ή κυματιστά, και γενικώς συνεστραμμένα, η σάρκα είναι μαύρη επί ενός φαιού υποβάθρου.

Όταν, μετά την εξέταση αυτών των τύπων, που λαμβάνονται από όλα τα τεταρτημόρια του πλανήτου, επιστρέφουμε τελικώς στους κατοίκους της Ευρώπης, και της Νοτίου και Δυτικής Ασίας, τους ευρίσκουμε τόσον ανωτέρους στην ομορφιά, στην ορθή αναλογία των σκελών και την κανονικότητα των χαρακτηριστικών, ώστε ευρισκόμεθα στον πειρασμό να δεχθούμε τα συμπεράσματα εκείνων που ισχυρίζονται την πολλαπλότητα των φυλών. Όχι μόνον οι λαοί αυτοί είναι πιο όμορφοι από το υπόλοιπον της ανθρωπότητος, το οποίον ομολογώ πως είναι  μια κακάσχημη σύναξη, όχι μόνον είχαν την δόξα να δώσουν στον κόσμο

τέτοιες θαυμάσιες μορφές όπως η Αφροδίτη, ο Απόλλων, ο Ηρακλής του  Farnese, αλλά υπάρχει επίσης μια ορατή ιεραρχία ομορφιάς που ιδρύθηκε ήδη από την αρχαιότητα ακόμη και μεταξύ τους. Και σε αυτήν την φυσική αριστοκρατία οι Ευρωπαίοι είναι οι πλέον διακεκριμένοι, χάρη στο περίγραμμα και την δύναμη  της μυϊκής τους αναπτύξεως. Φαίνεται η πλέον λογική άποψη ότι, οι οικογένειες στις οποίες διαιρείται ο άνθρωπος είναι τόσον διαφορετικές όσο είναι τα ζώα διαφορετικών ειδών. Αυτό ήταν το συμπέρασμα που προήλθεν από απλή παρατήρηση και όσον ήσαν υπό κρίση μόνον γενικά γεγονότα, εφαίνετο αδιαμφισβήτητο.

Ο Camper ήταν ένας από τους πρώτους που εμείωσεν αυτές τις παρατηρήσεις σε μερικά είδη ενός συστήματος. Δεν ήταν πλέον ικανοποιημένος από τα απλώς επιφανειακά αποδεικτικά στοιχεία, αλλά επιθυμούσε να δώσει στις αποδείξεις του ένα μαθηματικό υπόβαθρο. Προσεπάθησε λοιπόν να ορίσει ανατομικώς τις διαφορές μεταξύ των φυλών. Κατάφερε να καθιερώσει μιαν αυστηρά μέθοδο που δεν άφηνε περιθώρια αμφιβολίας και οι απόψεις του εκέρδισαν την αριθμητική ακρίβεια χωρίς την οποία δεν ημπορεί να υπάρξει επιστήμη.

Η μέθοδός του ήταν να λάβει το εμπρόσθιο  τμήμα του κρανίου και να μετρά την κλίση της κατατομής με δύο γραμμές τις οποίες ονόμασε «γραμμές του προσώπου». Η διασταύρωσή τους εσχημάτιζε μια γωνία, το μέγεθος της οποίας έδιδε τον βαθμό ανυψώσεως που έφθανε η εν λόγω φυλή στην οποίαν ανήκε το κρανίο. Μία από αυτές τις γραμμές συνδέει την βάση της ρινός με το στόμιο τού έξω ακουστικού πόρου. Η άλλη ήταν η εφαπτομένη στο πλέον προέχον μέρος του μετώπου και την προεξοχή της άνω γνάθου. Με βάση την γωνία που σχηματίζεται  έτσι, κατεσκεύασε μια κλίμακα, συμπεριλαμβανομένου όχι μόνον του ανθρώπου, αλλά όλων των ειδών των ζώων.

Στην κορυφή της κλίμακος εστάθη ο Ευρωπαίος. Και όσον πιο οξεία ήταν η γωνία, τόσον μεγαλυτέρα ήταν η απόσταση από τον τύπο του, που  συμφώνως με τον Camper, ήταν ο περισσότερον τέλειος. Έτσι, τα πτηνά και οι ιχθύες επέδειξαν μικρότερες γωνίες από τα διάφορα θηλαστικά. Ένα συγκεκριμένο είδος πιθήκου έφθανε στις 42 ° (μοίρες), ή ακόμη και στις 50 °. Στην συνέχεια ακολουθούσαν οι κεφαλές του αφρικανικού Νέγρου και του Καλμούκου, οι οποίες ήγγιζαν  τις 70 °. Ο Ευρωπαίος ευρίσκετο στις 80 ° και, παραθέτω τον εφευρέτη της μεθόδου, που τα δικά του  λόγια είναι πολύ κολακευτικά για τον ιδικό μας τύπο: «Σε αυτήν την διαφορά 10 ° εξαρτάται η ανωτέρα ωραιότης του ευρωπαϊκού τύπου η οποία ημπορεί να αποκληθεί “συγκριτική ομορφιά”. Η “απόλυτη ομορφιά” που είναι τόσον εντυπωσιακή σε μερικά από τα έργα της αρχαίας γλυπτικής, όπως στην κεφαλή του Απόλλωνος και στην Μέδουσα του Σωσικλέους, είναι το αποτέλεσμα μιας ακόμη μεγαλυτέρας γωνίας, που στην προκειμένη περίπτωση ανέρχεται σε 100°.»