Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΟΥ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟΥ – ERNST JUNGER

Ο χρόνος του πεπρωμένου δεν μπορεί να υπολογιστεί ή να μετρηθεί με ωρολογιακούς μηχανισμούς. Καθετί που συμβαίνει εντός του είναι ασύμβατο με την αξιοπιστία και την επαληθευσιμότητα ενός πειράματος. Ο χρόνος του πεπρωμένου δεν αποτελεί έναν αστρονομικό χρόνο. Είναι δυνατόν να μετρηθεί ο χρόνος που χρειάζεται για να φτάσει το φως από ένα άστρο στους οφθαλμούς μας, και είναι επίσης πιθανό να μετρηθεί ο χρόνος που χρειάζεται για ένα εργάτη να φτάσει στο πεζοδρόμιο από τον τέταρτο όροφο ενός κτιρίου. Όμως κανένα μυαλό, όσο τέλειο και αν είναι, δεν μπορεί να μετρήσει τι συμβαίνει εκείνες τις στιγμές στην ψυχή εκείνου του εργάτη.  Ένα διήγημα 300 σελίδων μπορεί να αφορά ένα τέτοιο γεγονός, αλλά ακόμα και 3000 σελίδες πιθανόν να μην αρκούν για κάτι τέτοιο. Άνθρωποι που πνίγονται, για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου ζουν όλη τους την ζωή ξανά, όλα τα γεγονότα, τα συμβάντα και ψήγματα σκέψεων περνούν από τα μάτια τους. Δώδεκα ώρες ύπνου ισούνται με ένα δευτερόλεπτο όταν στην μέθη μιας επίθεσης, και ειλικρινά, σε κάθε σοβαρή στιγμή της ζωή δεν λογαριάζουμε τον χρόνο. Σε κάποιον που αντιστέκεται σε πυρά σε ένα χαράκωμα, ο χρόνος κρατά για πάντα. Ο χρόνος περνά, ο χρόνος εκτείνεται, κάποιος πεθαίνει, ολόκληροι λαοί πεθαίνουν, και ο ίδιος χρόνος στέκει ακίνητος. Αυτός είναι ο χρόνος του πεπρωμένου. Φυσικά, καθώς ο εργάτης έπεφτε το ρολόι στην τσέπη του χτυπούσε, αλλά αυτό είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια στην αιωνιότητα του χώρου και του χρόνου που διάνυσε εκείνη την στιγμή. Η θεωρία της σχετικότητας ορίζει έναν ειδικό χρόνο για τον παρατηρητή. Οι επιστήμονες συζητούν αυτό το θέμα αλλά δεν έχουμε χρόνο για αυτούς. Ένα πράγμα είναι σημαντικό: Κάθε μετρήσιμος χρόνος υπάρχει εντός του χρόνου του πεπρωμένου. Αυτός ο χρόνος περιλαμβάνει τον μετρήσιμο χρόνο από μόνος του αλλά αυτός δεν αποτελεί το μόνο πράγμα που αυτός περιλαμβάνει.
Η επέλαση των ωρών του πεπρωμένου είναι ασυνεχής. Κάποιες στιγμές το δοξάρι σχεδόν που κινείται και άλλες γυρίζει σαν τρελό. Στο ημερολόγιο του πεπρωμένου υπάρχουν ξεχωριστές δεκαετίας, τα χρόνια περνούν πριν καν μια εορτή αλλάξει σε μια επόμενη. Υπάρχουν μέρες και ώρες που σε μερικές περιστάσεις φαίνεται λες και κρατούν αιώνες. Και απεναντίας, στιγμές της μάχης βιώνονται τελείως διαφορετικά όταν το αίμα και οι στιγμές της ειρήνης θυσιάζονται στο πεπρωμένο και η ιστορία σφραγίζεται. Ως εκ τούτου από τα βάθη του χρόνου του πεπρωμένου γεννιούνται νέες μορφές, για την ώρα αόρατες και μελλοντικές. Η δροσιά πέφτει στο γρασίδι, ενόσω η νύχτα είναι πιο σιωπηλή. Ενώ ο αστρονομικός χρόνος μετράται με μαθηματικά ορισμένες κινήσεις, με την κίνηση των πλανητών, με έναν κόκκο άμμου στην κλεψύδρα ή από την κίνηση ενός ατσαλένιου δείκτη στο ταμπλό, το πέρασμα του χρόνου της μοίρας δεν μπορεί να μετρηθεί με κανένα τρόπο, μιας και είναι διαφορετικός σε κάθε δεδομένη στιγμή όπως διαφορετικές είναι και οι διαφορετικές εκφάνσεις της μοίρας. Δεν μπορεί να μετρηθεί αλλά μόνο να εκτιμηθεί. Η ζωή η ίδια δεν είναι παρά οι ώρες  της μοίρας και οι δείκτες της κινούνται από μια ζώσα δύναμη. Ο χρόνος του πεπρωμένου το υποκειμενικό αντίθετο του αντικειμενικού χρόνου. Έτσι, για να τον κατανοήσουμε δεν πρέπει να είμαστε αντικειμενικοί, να μην μετράμε, να μην είμαστε “δίκαιοι”, αλλά υποκειμενικοί, αξιολογούντες και “άδικοι” άνθρωποι. Σημαίνει πως πρέπει να νιώθουμε πότε ήρθε η ώρα. Αλλά κάποιος δεν μπορεί να το δει ή να το ακούσει αυτό, μοναχά να το ξέρει μπορεί.  
 Στον μικροσκοπικό χώρο του χρόνου του πεπρωμένου που αποκαλούμε ιστορία, ιστορία της ανθρωπότητας ο ρους της μοίρας είναι αδιαχώριστα δεμένος με το αίμα, όπως το ηλεκτρικό κύκλωμα χρειάζεται μεταλλικούς αγωγούς. Είναι πιθανό, αναλογικά με το σύστημα των χημικών στοιχείων, των φυσικών ποιοτήτων και τον ζωικών υποειδών, να διασαφηνιστεί μια πλειάδα βραχιόνων σε αυτή την ροή αίματος – από μεγάλες αρτηρίες των πολιτισμών μέχρι τα μικρά αγγεία των ατόμων. Παραλλήλως με το κυκλοφοριακό σύστημα, αρθρώνεται μια συνείδηση νέων αναγκαιοτήτων, ένας νέος χαρακτήρας, μια νέα αντίληψη περί της λογικής του πεπρωμένου. Η διαδικασία δόμησης ενός νέου χαρακτήρα είναι ένα από τα πιο συγκλονιστικά θαύματα του κόσμου του πεπρωμένου, ένα θαύμα πέρα από την εσώτερη λογική των ορθολογιστικών δαρβινιστικών μεθόδων. Ο ειδικός χαρακτήρας εμφανίζεται ξαφνικά και η πρώτη θαυμαστή του εμφάνιση στο πεδίο της μοίρας δεν είναι απαρατήρητη. Το κόκκινο μάτι ενός πρωτόζωου ήδη κρατά μέσα του τις δυνατότητες όλων των μελλοντικών ματιών, ο Γκαίτε συνέλαβε τον Φάουστ στην νιότη του, ένας από τους πίνακες του Γκρουνεβαλντ περιέχει εντός του όλη τη μοντέρνα φυσιοκρατία και τον εξπρεσσιονισμό και το στίλ τις πρώτης μάχης μέσω της οποίας ένας νεαρός λαός διατρανώνει την παρουσία του στην ιστορία, προμηνύει το στίλ της τελευταίας μάχης που θα δώσει καθώς εξέρχεται από αυτήν. Και δεν έχει σημασία, αν μιλάμε για στρατεύματα καβαλάρηδων, ή μια μονάδα πολεμικών πλοίων, τεθωρακισμένων ή αεροπλάνων. 
Στην αιώνια ροή του μεγάλου χρόνου του πεπρωμένου κάθε οργανική μονάδα έχει την δικιά της στιγμή του πεπρωμένου. Καθώς για την μία ο ήλιος ανατέλλει για την άλλη είναι στο απόγειο του και για μια άλλη μια παγερή νύχτα έρχεται. Μόνοι οι θεοί ανυψώνονται πάνω από τον χρόνο του πεπρωμένου, είναι αιώνια νέοι και γεμάτοι ενέργεια. Η εικόνα του αιώνιου Ιουδαίου είναι ένα θαυμάσιο σύμβολο της ζωής μας, καταδικασμένη σε μια αξιοθρήνητη παρακμή μιας και το επίγειο νόημα της ζωής μας έχει εκπληρωθεί και ο χρόνος σταματά. Η ανικανότητα να πεθάνει κανείς, είναι η μεγαλύτερη κατάρα για έναν θνητό, εξού και γιατί οι μεγάλοι ήρωες και άγιοι μετά χαράς δέχτηκαν την στιγμή του θανάτου. 
Ένας συγκεκριμένος άνθρωπος δεν ζει απλά στον καιρό του. Ταυτοχρόνως ζει στον καιρό της φάρας του, του λαού του, του πολιτισμού του και αυτοί οι διαφορετικά βιωμένοι χρόνοι είναι μια πρωταρχική πηγή για δραματικές συγκρούσεις. Ο γιος είναι νεαρότερος από τον πατέρα του μιας και ο κάθε ένας από αυτούς συμμετέχουν στον προσωπικό τους χρόνο της μοίρας. Όμως είναι μεγαλύτερος από τον πατέρα του υπό την έννοια ότι εντάσσονται στον μεγάλο χρόνο της φάρας. Πρέπει να το βιώσουμε αυτό με μια ιδιαίτερη ένταση, μιας και ο δικός μας χρόνος του πεπρωμένου, σε σύγκριση με την προηγούμενη γενιά, έχει φύγει μπροστά. Αποκαλούμε την μορφή της κοινής αναγκαιότητας παράδοση και ο ζωντανός πυρήνας της είναι η ουσία της παράδοσης. Το τελευταίο δεν υποδηλώνει κάτι το οποίο ήδη σχηματίστηκε αλλά κάτι συνεχώς εξελισσόμενο στον μεγάλο ρου του χρόνου, δηλαδή στην κυκλοφορία του αίματος, του οποίου ο χαρακτήρας και η ουσία πραγματώνεται στο χρόνο, ενώνοντας παρελθόν και μέλλον στην φλογερή εστία του παρόντος. Η σύγχρονη γενιά θα ζήσει στο πνεύμα της παράδοσης αν μπορέσει να συμπληρώσει την προσωπική αναγκαιότητα με την μεγαλύτερη αναγκαιότητα της εποχής. Δεν έχει σημασία με τι μέσα. Η επανάσταση θα διαλύσει την παράδοση ως μορφή, αλλά ακριβώς αυτός είναι ο λόγος που η ουσία της παράδοσης πραγματώνεται. 
Οι λαοί που μοιράζονται την μοίρα ενός ίδιου μεγάλου πολιτισμού είναι ούτε λίγο ούτε πολύ παρόντες στον δικό τους χρόνο. Κάποιοι λαοί ζουν ταχύτατα, άλλοι πιο αργά. Εμείς οι Γερμανοί, είμαστε ένας αργός λαός. Το κράτος μας το Imperium Germanicum ως η ύψιστη και η τελειότερα μορφή του εθνικού μας χαρακτήρα, δεν έχει βρει ακόμα την εκδίπλωση του. Ήμαστε πιο νεαροί από τους άλλους λαούς, αν λογαριάζουμε τον χρόνο του πεπρωμένου. Μπορεί να γεννηθήκαμε την ίδια στιγμή με τους άλλους, αλλά η ζωή μας κύλησε πιο αργά, πιο βαθιά και με μεγαλύτερο πάθος. Από μια έννοια της δικιάς τους ανωτερότητας, υπερήφανοι από την ραφιναρισμένη τους μορφή, οι άλλοι λαοί μας κατηγόρησαν για βαρβαρότητα στον τελευταίο πόλεμο, κάτι το οποίο πέρα από το σύνηθες μίσος υποδήλωνε επίσης και ικμάδες σεβασμού. Σε εκείνη την λέξη αντηχούσε ο φόβος του νεαρού, αυτού που στέκεται εγγύτερα στην πηγή, στην άγρια και επικίνδυνη ροή του αίματος το οποίο ακόμα δεν άδραξε τις ανταμοιβές του. Φυσικά στο μυαλό ενός άλλου λαού που βιώνει το δικό του μοιραίο χρόνο, αυτό το αίμα φαίνεται ως μια εκδήλωση του απόλυτου κακού.  
Ανεξάρτητα το που πηγαίνουμε, παντού ερχόμαστε σε επαφή με έναν άλλο, ξένο προς τα εμάς χρόνο. Το ξερά φύλλα που συντρίβονται κάτω από τα πέλματα των ποδιών, τα τσαλαπατημένα ζωύφια, τα κουνούπια στον αέρα, τα σμήνη των γερανών ψηλά στον ουρανό, τα πάντα ζουν σύμφωνα με τους δικούς τους κανόνες, ζουν σύμφωνα με τους δικούς τους νόμους. Παντού ένας διαφορετικός ρυθμός και ένα διαφορετικό μήκος της ζωής, από μια στάλα αίματος που εξανεμίζεται σε λίγες ώρες στα κοσμικά σώματα που βιώνουν χιλιάδες χρόνια ως μερικά δευτερόλεπτα. Αλλά δεν αφορά αυτό μόνο την ποικιλία των κινήσεων. Κάθε άτομο είναι δεμένο στο άρμα της κινήσεως του μεγαλειώδους χρόνου του πεπρωμένου. Δεν κινείται γύρω από το δικό του κέντρο, μετρώντας τις μέρες και τις νύχτες, τα λεπτά και τις ώρες, αλλά είναι σαν τους δορυφόρους που κινούνται γύρω από τους πλανήτες τους και που δεν είναι δεμένοι με την τροχιά των κεντρικών άστρων, και αυτός είναι ο λόγος που υπάρχουν καμπές και διασυνδέσεις των διαφόρων πεπρωμένων. Αυτά είναι πράγματα έξω από κάθε θνητή δικαιοδοσία. 
Αλλά έχουμε ήδη δηλώσει: o άνθρωπος καθορίζει την θέση του σε αυτό τον χρόνο εκτιμώντας, και όχι μετρώντας. Ο άνθρωπος νιώθει αν είναι νέος ή γηραιός, αν ανήκει στο μέλλον ή στο παρελθόν, αν ανθίζει, αν είναι στην ακμή ή την παρακμή του. Ο άνθρωπος ή ζει τις παλιές καλές εποχές ή ονειρεύεται ένα καλύτερο μέλλον: Το δικό του παρόν δεν του φαίνεται ιδιαίτερα σημαντικό. Ειδάλλως ο άνθρωπος φέρει εντός του τον χρόνο και ορίζει το ρολόι στο χωριό και την πόλη σύμφωνα με αυτό. Κάθε άνθρωπος έχει το δικό του ημερολόγιο των εορτών και πρέπει να υποκριθούμε με ένα μορφασμό ικανοποίησης στο πρόσωπο μας, ερχόμενη στην εορτή κάποιου άλλου. Ο άνθρωπος ζει στην παράδοση, και προσέχει τις ημερομηνίες κάποιου άλλου στον βαθμό εκείνο που αυτές συμπίπτουν με τις δικές του.  
Ως εκ τούτου πρέπει να πάρουμε μια ενεργή στάση όσον αφορά τον χρόνο μας και να τον γεμίσουμε ζωή. Ας δούμε νόημα σε αυτήν, το δικό μας νόημα, ας νιώσουμε τις κόκκινες κλωστές του αίματος μας μέσω του οποίου δενόμαστε στον χρόνο μας! Ας κατανοήσουμε με υπερηφάνεια τον μεγάλο κοσμικό χρόνο του πεπρωμένου, που είναι κοινό σε εμάς και τους πατεράδες μας. Αλλά ως γενιά να αποδεσμευτούμε κιόλας από αυτούς. Ο χρόνος που σπαταλάμε στην μάχη, απαιτεί από εμάς να ευχόμαστε διαφορετικά, ακόμα και αν στοχεύουμε στην ίδια κατεύθυνση. Ας αποδεσμευτούμε από τους αντιδραστικούς και τους ρομαντικούς, τους ουτοπιστές και τους αναμορφωτές αυτού του κόσμου, μιας και δεν ζουν στην εποχή μας. Το να δρα και να εύχεται κανείς, αυτό που είναι αναγκαίο – αυτό που επιβάλλει η μοίρα – , είναι κάτι που μπορεί να κάνει κανείς στον δικό μας καιρό. Ας φανεί δύσκολο, απεχθές και νοσηρό, αλλά εμείς λέμε ΝΑΙ σε αυτό, όπως και ο αγρότης λέει ΝΑΙ στο οργωμένο του χωράφι. Που αλλού μπορούμε να είμαστε παρ’ εκτός στον δικό μας χρόνο ; Κάθε επιχείρημα εναντίον του καιρού που ζει κάποιος δεν είναι τίποτε άλλο παρά η παραδοχή κάποιου για την έμφυτη αδυναμία του. Οπότε ας κάνουμε σίγουρο πως οι οι δικοί μας καιροί και όχι άλλοι, θα πραγματωθούν. 

antepithesi.gr