Ο ΕΝΔΟΞΟΣ “ΧΟΡΟΣ ΤΟΥ ΖΑΛΟΓΓΟΥ

maxresdefault-1

Γράφει η Κορίνα Πενέση 

Οι  Σουλιώτες μετά από πολύχρονο αγώνα κατά του Αλή πασά αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν στις αρχές Δεκεμβρίου 1803. Ο βασικός όρος της συνθήκης καθόριζε την υποχρέωσή τους να εγκαταλείψουν αμέσως την πατρίδα τους. Χωρίστηκαν λοιπόν σε δυο ομάδες. Η πρώτη με αρχηγούς το Δήμο Δράκο, το Φώτο Τζαβέλα και άλλους οπλαρχηγούς κατευθύνθηκε προς την Πάργα. Η δεύτερη με επικεφαλής τον Κουτσονίκα και τον Κίτσο Μπότσαρη πήγε προς το Ζάλογγο, όπου έφτασε τη 15η Δεκεμβρίου. Οι συμμετέχοντες στην ομάδα αυτή, περίπου εκατό οικογένειες, για περισσότερη ασφάλεια ανέβηκαν στην κορυφή του βουνού, όπου βρισκόταν η μονή των Ταξιαρχών.

Στο μεταξύ ο Αλή πασάς, αθετώντας το λόγο του και τους όρους της συνθήκης της 12ης Δεκεμβρίου 1803, διέταξε την καταδίωξη και την εξόντωση των εκπατρισμένων Σουλιωτών. Έτσι στις 16 Δεκεμβρίου πολυάριθμο στράτευμα Τουρκαλβανών ( περίπου 3.000 άνδρες) έφθασε στους πρόποδες του Ζαλόγγου. Οι Σουλιώτες με τα παιδιά και τις γυναίκες τους οχυρώθηκαν μέσα και έξω από το μοναστήρι και επί δύο μέρες απέκρουαν τις εφόδους των Τουρκαλβανών.

Η μάχη ήταν άνιση και η έκβασή της προκαθορισμένη. Την 18η Δεκεμβρίου ο Κουτσονίκας και οι σύντροφοί του αναγκάστηκαν να παραδοθούν. Περίπου 150 άτομα υπό τον Κίτσο Μπότσαρη κατόρθωσαν να διασπάσουν με έφοδο τις εχθρικές γραμμές και να διασωθούν. Γύρω στις 60 γυναίκες με τα παιδιά τους και λιγοστοί άνδρες κατέφυγαν σε παρακείμενο της μονής βράχο.

Μετά την εξασθένηση της άμυνας των εναπομεινάντων Σουλιωτών οι Τουρκαλβανοί κατέλαβαν το μοναστήρι και αιχμαλώτισαν όσους βρίσκονταν εκεί. Τότε οι γυναίκες που είχαν καταφύγει στο βράχο προτίμησαν αντί της ατίμωσης και της αιχμαλωσίας να ρίξουν τα παιδιά τους στο γκρεμό και στη συνέχεια να ριχτούν κι αυτές.

Οι σχέσεις των φύλων στο περήφανο και αδούλωτο Σούλι θύμιζαν τη θέση της γυναίκας στην αρχαία Σπάρτη.

Οι άντρες σέβονταν τις γυναίκες τους και συχνά ζητούσαν τη γνώμη τους, ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιστάσεις. Οι σεβαστότερες απ΄ αυτές αναλάμβαναν το ρόλο του διαιτητή σε διαμάχες μεταξύ των ανδρών.

Σχετική εικόνα

Αντίθετα, ουδέποτε άνδρες ανακατεύονταν σε γυναικείους καβγάδες. Μερικές καπετάνισσες έπαιρναν μέρος στα στρατιωτικά συμβούλια, όπου οι γνώμες τους υπολογίζονταν όσο και των καπεταναίων. Στο σπίτι, τέλος, οι γυναίκες ήταν οι αδιαμφισβήτητες αφέντρες.

Οι Σουλιώτισσες, πέρα από το νοικοκυριό, έπαιρναν όλες μέρος στις πολεμικές επιχειρήσεις, όπου ο ρόλος τους ήταν, σε πρώτη φάση, εφεδρικός και βοηθητικός Όταν όμως οι περιστάσεις το απαιτούσαν, οι γυναικείες εφεδρείες ρίχνονταν στη μάχη, άλλοτε κατρακυλώντας βράχους πάνω στον εχθρό, άλλοτε περιβρέχοντάς τον με καυτά βόλια, άλλοτε ορμώντας μπροστά με το σπαθί στο χέρι.

Ο «Χορός του Ζαλόγγου»  αποτελεί αιώνιο σύμβολο για τη γυναίκα που προτιμά το θάνατο από την ατίμωση και τη δυστυχία. Η πρώτη σέρνει το χορό, φτάνοντας στο χείλος του γκρεμού, πηδάει και χάνεται στα βάθη του. Την ακολουθούν με τον ίδιο τρόπο, πάντα τραγουδώντας και χορεύοντας, η δεύτερη, η τρίτη, η τέταρτη… Γύρω ακούγεται το μουγκρητό του ανέμου, που στροβιλίζει το χιόνι κι ανακατεύεται με το τραγούδι…

Την ίδια χρονική στιγμή , η Δέσπω Σέχου-Μπότση, σύζυγος του Γιωργάκη Μπότση, κυνηγημένη από τους Τουρκαλβανούς, μετά τη συνθηκολόγηση του Αλή Πασά με τους Σουλιώτες, οχυρώθηκε με τις κόρες, τις νύφες και τα εγγόνια της στον πύργο του Δημουλά στη Ρηνιάσα και ύστερα από σθεναρή αντίσταση ανατίναξε τον πύργο, για να μην παραδοθούν στον εχθρό.

Από τις Σουλιώτισσες ξεχώρισαν άλλες δυο, οι οποίες υπήρξαν οι διασημότερες από τις άλλες, καταφέρνοντας να περάσουν τα ονόματά τους στο δημοτικό τραγούδι κι από εκεί στη σφαίρα του θρύλου. Η Μόσχω Τζαβέλα, σύζυγος του Λάμπρου, κατέχει τον τίτλο της «γυναίκας του Σουλίου». Ήταν η πρώτη και μεγαλύτερη ηρωίδα του Σουλίου. Με βαριά καρδιά έδωσε στο χέρι του αιμοβόρου Αλή Πασά τον πρωτότοκο γιο της Φώτο, για θυσία, και έβαλε πάνω από τον ίδιο της το γιο την αγάπη της για την πατρίδα. «Το παιδί μου είναι παιδί του Σουλίου και σα γλιτώσει το Σούλι γλιτώνει και το παιδί μου», είπε χαρακτηριστικά στον πασά.

Μια άλλη φυσιογνωμία που ξεχώρισε ήταν η Χάιδω Γιαννάκη Σέχου. Το όνομά της είχε πρωτακουστεί στον πόλεμο του 1792, όπου ο ηρωισμός της , όπως μας πληροφορούν ξένοι διπλωμάτες την εποχή εκείνη στην κατεχόμενη Ελλάδα, προκαλούσε το σεβασμό και το θαυμασμό των συμπατριωτών της. Πρώτη έτρεχε στη μάχη, συχνά δίπλα στους άντρες, συχνότερα μπροστά απ’ αυτούς. Η ηρωίδα αυτή άγγιξε το απόγειο της δόξας της στη δραματική τριετία 1800-1803, οπότε «καμιά γυναίκα δεν αναδείχθηκε όσο η Χάιδω», βεβαιώνει ο Γερμανός Μπαρτόλντι.

Αποτέλεσμα εικόνας για σουλιώτισσες

Η περηφάνια που ένιωθαν οι Σουλιώτες και οι Σουλιώτισσες για τη Χάιδω φαίνεται στο παρακάτω δημοτικό τραγούδι, το οποίο την εξισώνει με τους κορυφαίους άνδρες αγωνιστές:

«Στη στεριά δε ζει το ψάρι ούτ’ ανθός στην αμμουδιά

κ’ οι Σουλιώτισσες δε ζούνε μέσ’ τη μαύρη τη σκλαβιά».

Βουλευτής, ιστορικός και καθηγήτρια της Ιστορίας σε Τμήμα Παιδαγωγικής Σχολής της Πατρίδας μας,  γνωστή για την θεωρία της περί… «συνωστισμού» στα παράλια της Μικράς Ασίας κατά την Μικρασιατική καταστροφή και τις σφαγές των χιλιάδων Ελλήνων, ερωτηθείσα  σε ραδιοφωνικό σταθμό αν υπήρξε ο χορός του Ζαλόγγου απάντησε: «κάθε λαός δημιουργεί εθνικούς μύθους».

Η ιστορικός αυτή που διδάσκει την Ιστορία σε αυριανούς παιδαγωγούς και δασκάλους της χώρας μας, διατείνεται ότι ο χορός του Ζαλόγγου είναι ένας… «εθνικός μύθος»!! Στην ίδια, επίσης, συνέντευξη αμφισβητεί τις γενοκτονίες των Μικρασιατών και των Ποντίων. «Το Ελληνικό Κοινοβούλιο ψήφισε τις γενοκτονίες των Ποντίων και των Αρμενίων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ιστορική επιστήμη είναι υποχρεωμένη να δεχθεί τις πολιτικές αποφάσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά. Τέλος, υπερασπίστηκε το δικαίωμα των ομοφυλόφιλων να υιοθετούν παιδιά: «Εφόσον η Πολιτεία αναγνωρίζει το δικαίωμα της υιοθεσίας σε ετεροφυλόφιλους οφείλει να το αναγνωρίζει και σε ομοφυλόφιλους», δήλωσε. Φτάσαμε και στο ζουμί… Αυτό είναι το πρόβλημά μας.Πολλοί είναι αυτοί που θα πουν ότι υπάρχουν πολλές αλήθειες και ο καθένας υπερασπίζεται τη δική του…Η αλήθεια, κατά την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα προέρχεται από το στερητικό  -α και την λήθη. Αλήθεια είναι το αντίθετο της λήθης.Ας τα ρίξουμε όλα λοιπόν στη λήθη. Το Γένος μας, το οποίο στην πορεία του στην Ιστορία παρέμεινε απροσκύνητο, σήμερα βάλλεται στις ρίζες του. «Οι κυριότεροι παράγοντες, οι οποίοι συνετέλεσαν στη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων ήταν η γλώσσα, οι μνήμες από το ιστορικό παρελθόν και η Ορθόδοξη Πίστη», δηλώνει η Ακαδημία Αθηνών, δια στόματος του ομότιμου καθηγητή Κωνσταντίνου Σβολόπουλου, σε πρόσφατη παρέμβαση για το απαράδεκτο και ορθά αποσυρθέν βιβλίο Ιστορίας της Στ΄ Δημοτικού, όπως και για σχετικά δημοσιεύματα που διαστρέβλωναν την ιστορική αλήθεια  περί του 1821.

Αφού λοιπόν πάνω σε αυτούς τους πυλώνες στηρίχθηκε τόσα χρόνια η Εθνική μας ταυτότητα και κυρίως συνείδηση, δεν είναι καθόλου τυχαίο γεγονός η συστηματική προσπάθεια που καταβάλλεται για να ξεχάσουμε τις ιστορικές και πνευματικές μας ρίζες. Στόχος, η πλήρης υποβάθμιση της σημασίας και της αξίας του Έθνους. Στόχος είναι, όπως λέει ο Βάρναλης,

Αν είν’ η σκέψη σου

πριν από σένα,

δεν είναι απόκομμα

θεού και γέννα.

Τη σκλάβα σκέψη σου, σκλάβα δετή

σου την επλάσανε οι Δυνατοί.»